Bhutan bán 434 Bitcoin – Khi một quốc gia coi BTC là mỏ thủy điện, không phải kho vàng số
Khi mọi người nói về "quốc gia nắm giữ Bitcoin", họ thường nghĩ ngay đến El Salvador – đất nước mua từng đồng mỗi ngày, xây dựng kho dự trữ chiến lược và biến BTC thành tiền tệ hợp pháp. Nhưng có một vương quốc nhỏ nằm giữa dãy Himalaya đang đi theo hướng ngược lại. Và họ vừa gửi một tín hiệu mà thị trường có thể đã bỏ qua.
Hôm nay, tôi muốn phân tích một giao dịch không gây ra biến động giá, không xuất hiện trên trang nhất của CoinDesk, nhưng nó đặt ra câu hỏi lớn về câu chuyện "chủ quyền Bitcoin" mà chúng ta đang kể. Đó là việc Chính phủ Bhutan bán ra 434 Bitcoin, thu về khoảng 28 triệu USD, đồng thời kho dự trữ Bitcoin của chính phủ tiếp tục thu hẹp. Tin này đến từ Bloomberg, và nó không chỉ là một dòng tin vắn.
Bhutan không phải là cái tên xa lạ trong giới khai thác tiền số. Vương quốc này sở hữu nguồn thủy điện dồi dào nhờ địa hình núi cao, và chính phủ đã sớm nhận ra rằng điện thừa có thể biến thành Bitcoin. Thay vì xây dựng một ngân hàng trung ương số hoá, họ âm thầm khai thác BTC tại các cơ sở gần đập thủy điện, rồi dùng số Bitcoin đó như một công cụ tài chính. Với một quốc gia có GDP chỉ khoảng 2,5-3 tỷ USD, 28 triệu USD từ việc bán BTC không phải là chuyện nhỏ – nó tương đương khoảng 1% GDP. Điều này giải thích vì sao chính phủ Bhutan quyết định bán, thay vì giữ.
Hãy nhìn vào con số cụ thể. 434 Bitcoin, với giá trị khoảng 28 triệu USD, tức mỗi Bitcoin được bán với giá xấp xỉ 64.516 USD. Đây có thể là một mức giá hợp lý nếu giao dịch diễn ra trong giai đoạn BTC dao động quanh vùng 6,4-6,5 vạn USD. Nhưng chúng ta không có ngày giao dịch chính xác. Nếu giá bán này thấp hơn giá thị trường hiện tại, rất có thể thương vụ đã được thực hiện từ nhiều tuần hoặc nhiều tháng trước. Dù thế nào đi nữa, quy mô 434 BTC là cực kỳ nhỏ so với khối lượng giao dịch trung bình của Bitcoin, thường trên 20 tỷ USD mỗi ngày. 28 triệu USD chỉ chiếm khoảng 0,1% thanh khoản hàng ngày. Về mặt kỹ thuật thuần túy, giao dịch này gần như không tạo ra bất kỳ tác động giá nào.
Nhưng nếu chúng ta chỉ dừng lại ở con số, chúng ta sẽ bỏ lỡ bức tranh lớn hơn. Bài báo của Bloomberg nhấn mạnh cụm từ "sovereign Bitcoin treasury continues to shrink" – kho dự trữ Bitcoin của chính phủ tiếp tục thu hẹp. Điều này cho thấy đây không phải là một cú bán một lần, mà là một chiến lược. Chính phủ Bhutan có thể đã bán nhiều đợt trước đó và sẽ tiếp tục bán trong tương lai. Họ đang dùng Bitcoin như một nguồn thu định kỳ để tài trợ cho các dự án phát triển quốc gia. Đây là một cách tiếp cận hoàn toàn khác với El Salvador, nơi chính phủ tuyên bố mua BTC và xem nó như một tài sản dự trữ dài hạn, thậm chí phát hành trái phiếu Bitcoin. Sự khác biệt này tạo ra một cuộc phân cực trong câu chuyện: một bên là "mua và giữ", một bên là "khai thác và bán".
Với tư cách là một trader, tôi từng mắc sai lầm khi nhìn vào hành động của một chính phủ và nghĩ rằng nó phản ánh niềm tin vào giá trị dài hạn của tài sản. Năm 2017, tôi mua ICO OmiseGO vì nghĩ rằng một dự án có tên tuổi lớn sẽ giữ giá. Tôi đã sai. Tôi quên rằng động cơ tài chính của một tổ chức khác hẳn động cơ của một nhà đầu tư cá nhân. Bhutan không bán Bitcoin vì họ ghét Bitcoin. Họ bán vì họ cần tiền mặt để xây đường, xây trường học, trả lương cho công chức. Đối với một quốc gia nhỏ, thanh khoản là trên hết. Giữ Bitcoin có thể mang lại lợi nhuận dài hạn, nhưng nếu đất nước cần nguồn vốn ngay bây giờ, thì việc giữ là một đặc quyền mà họ không có.
Bây giờ, hãy đặt câu hỏi ngược: điều gì sẽ xảy ra nếu tất cả các quốc gia nhỏ có tài nguyên điện đều làm theo mô hình của Bhutan? Chúng ta đang nói về Lào, Nepal, thậm chí một số khu vực ở châu Phi nơi thủy điện dư thừa. Nếu họ chọn khai thác Bitcoin và bán ngay lập tức, điều đó sẽ tạo ra một dòng cung thường xuyên trên thị trường. Khối lượng cung này có thể không lớn, nhưng nó tạo ra một áp lực tâm lý: các chính phủ không còn là những người mua tiềm năng, mà là những người bán thường xuyên. Thị trường phải định giá lại khái niệm "adoption". Nếu một quốc gia chấp nhận Bitcoin như một công cụ thanh khoản quốc gia, liệu điều đó có ý nghĩa tích cực hơn hay tiêu cực hơn so với việc quốc gia đó mua Bitcoin và giữ?
Tôi nghĩ về một nhận định mà tôi thường chia sẻ trong các buổi workshop về quản lý rủi ro: "Đừng bao giờ đánh giá một tài sản dựa trên việc ai đang nắm giữ nó, hãy đánh giá dựa trên việc họ sẵn sàng trả giá nào cho nó." Bhutan, bằng hành động bán ra, đang cho thấy mức giá họ chấp nhận là khoảng 64.000 USD. Điều đó không có nghĩa là họ nghĩ BTC sẽ không bao giờ tăng lên 100.000 USD. Nó chỉ có nghĩa là họ ưu tiên một khoản tiền chắc chắn cho nhu cầu chi tiêu hơn là một khoản lời tiềm năng trong tương lai. Đây là tư duy của một nhà quản lý tài chính thận trọng, không phải của một nhà đầu cơ.
Có một điểm mù mà hầu hết các nhà phân tích bỏ qua khi nói về Bitcoin và chính phủ. Đó là sự khác biệt giữa một quốc gia có nền kinh tế lớn, như Mỹ, với một quốc gia nhỏ như Bhutan. Mỹ có thể giữ Bitcoin trong nhiều năm vì họ có vô số nguồn thu khác. Nhưng một quốc gia nghèo với ngân sách eo hẹp không thể để hàng triệu USD nằm im trong một tài sản biến động, trong khi người dân đang cần điện, cần cầu đường. Vì vậy, việc Bhutan bán Bitcoin không phải là một tín hiệu tiêu cực về Bitcoin. Ngược lại, nó là một tín hiệu tích cực về tính thanh khoản của Bitcoin. Hãy tưởng tượng một quốc gia bán đi 434 ounce vàng để tài trợ cho một dự án cơ sở hạ tầng. Đó là điều bình thường. Vàng là tài sản thanh khoản. Bitcoin cũng vậy, và việc một chính phủ sử dụng BTC như một công cụ tài chính linh hoạt chứng minh rằng Bitcoin đã đạt đến mức độ chấp nhận của một loại tài sản tài chính tổ chức.
Tôi muốn đưa ra một góc nhìn kỹ thuật có thể gây tranh cãi. Hầu hết các bài phân tích về Bitcoin thường tập trung vào dữ liệu on-chain như số lượng ví nắm giữ, dòng tiền vào sàn giao dịch, hoặc tỷ lệ hodl. Nhưng khi một chính phủ như Bhutan bán BTC, dữ liệu on-chain thường không phản ánh đầy đủ lý do đằng sau. Chúng ta không biết họ bán qua sàn giao dịch nào, qua OTC hay qua một quỹ đầu tư nhà nước. Chúng ta cũng không biết họ đã chuyển bao nhiêu BTC trước đó. Kho dự trữ Bitcoin của chính phủ Bhutan được ước tính dựa trên các nguồn tin và điều tra báo chí, không có một báo cáo chính thức nào từ chính phủ. Điều này tạo ra một vùng tối thông tin. Cá nhân tôi cho rằng, nếu một quốc gia có thể bán BTC một cách kín đáo và không gây chú ý, thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc thị trường không thể định giá chính xác áp lực bán tiềm ẩn từ các tổ chức nhà nước.
Bây giờ hãy nói về mặt vĩ mô. Năm 2024 và 2025, một trong những câu chuyện lớn nhất của Bitcoin là làn sóng các quốc gia và tổ chức bắt đầu coi BTC như một tài sản dự trữ. Từ việc Mỹ phê duyệt ETF Bitcoin, đến việc El Salvador tiếp tục mua, đến các quỹ đầu tư như BlackRock tham gia, câu chuyện "số hóa vàng" đang được kể rất hay. Nhưng câu chuyện này có một lỗ hổng: nó giả định rằng tất cả các tổ chức lớn đều có cùng một niềm tin. Thực tế, các tổ chức có những mục tiêu khác nhau. Một quỹ ETF sẽ nắm giữ Bitcoin vì họ kiếm phí quản lý, không phải vì họ tin vào triết lý Bitcoin. Một chính phủ nhỏ sẽ bán Bitcoin vì họ cần tiền, không phải vì họ ghét Bitcoin. Và một cá nhân như tôi, một trader full-time, sẽ mua và bán dựa trên biến động giá, không phải dựa trên lòng trung thành với một hệ tư tưởng.
Điều này dẫn tới một vấn đề quan trọng: chúng ta đang đồng nhất hành vi của các tổ chức với hành vi của những người nắm giữ dài hạn. El Salvador mua Bitcoin và giữ, tạo ra câu chuyện về một quốc gia kiên định. Bhutan bán Bitcoin và tài trợ cho phát triển, tạo ra câu chuyện ngược lại. Nhưng cả hai đều là những quyết định hợp lý trong bối cảnh của từng quốc gia. El Salvador có một chính phủ muốn xây dựng hình ảnh tiên phong, có thể chấp nhận rủi ro. Bhutan có một chính phủ bảo thủ, chỉ muốn tận dụng nguồn tài nguyên dư thừa một cách hiệu quả. Mô hình của Bhutan có thể được nhân rộng ở các quốc gia có thủy điện nhưng thiếu vốn.
Vậy đâu là bài học thực sự? Tôi cho rằng, nếu bạn là một nhà đầu tư dài hạn vào Bitcoin, bạn nên ăn mừng vì điều này. Bởi vì một quốc gia bán Bitcoin là một minh chứng rằng Bitcoin có thể chuyển hóa thành tiền pháp định một cách dễ dàng, mà không cần đến sự cho phép của bất kỳ tổ chức trung ương nào. Bhutan có thể bán 434 BTC chỉ với một cú nhấp chuột. Không có ngân hàng trung ương nào can thiệp, không có lệnh cấm nào ngăn cản. Điều này củng cố giá trị cốt lõi của Bitcoin: tự do tài chính. Nếu Bitcoin là một tài sản không thanh khoản, chính phủ Bhutan sẽ không thể sử dụng nó như một nguồn tài chính. Chính vì thanh khoản, Bitcoin trở nên hữu ích.
Nhưng cũng có một mặt tối. Sự kiện này cho thấy không có gì đảm bảo rằng các chính phủ sẽ giữ Bitcoin. Nếu giá Bitcoin tăng lên 200.000 USD, nhiều quốc gia nghèo có thể bán một phần lớn dự trữ của họ, tạo ra một làn sóng chốt lời ở cấp độ quốc gia. Đây là một kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra. Khi một tài sản tăng giá mạnh, những người nắm giữ yếu nhất thường là những người bán đầu tiên. Và các quốc gia với nền kinh tế yếu chính là những người nắm giữ yếu nhất. Họ không có sức mạnh tài chính để chịu đựng một đợt điều chỉnh 50% từ đỉnh. Vì vậy, nếu bạn đang nắm giữ Bitcoin và kỳ vọng giá sẽ tăng, bạn phải chấp nhận rằng một phần nguồn cung trong tương lai sẽ đến từ các chính phủ đang cần tiền. Điều này không xấu, nhưng nó là một biến số cần được theo dõi.
Hãy quay lại giao dịch của Bhutan. Tôi đã thử tưởng tượng quy trình ra quyết định của một quan chức phụ trách tài sản kỹ thuật số tại quốc gia này. Có thể họ đã nhìn vào bảng cân đối ngân sách, thấy rằng một dự án năng lượng hoặc giáo dục đang thiếu vốn, và quyết định bán một phần Bitcoin. Điều này không có gì bí ẩn. Nó giống như việc một người nông dân bán lúa giống để mua phân bón. Anh ta không ghét lúa, anh ta chỉ cần nguồn lực để tiếp tục sản xuất. Tương tự, Bhutan có thể vẫn tiếp tục khai thác Bitcoin, vì nguồn điện vẫn còn. Việc bán 434 BTC không có nghĩa là họ ngừng khai thác. Nó chỉ có nghĩa là họ đang tái cân bằng danh mục tài chính của đất nước.
Một chi tiết quan trọng khác trong báo cáo của Bloomberg là việc kho dự trữ Bitcoin của chính phủ "tiếp tục thu hẹp" (continues to shrink). Điều này gợi ý rằng chính phủ Bhutan có thể đã bán Bitcoin nhiều lần, và xu hướng này sẽ tiếp tục. Nếu giá Bitcoin tăng, họ có thể bán nhiều hơn. Nếu giá giảm, họ có thể tạm dừng. Như vậy, họ đang hành xử như một nhà giao dịch có kỷ luật, không giống một người nắm giữ dài hạn. Đây là một ví dụ điển hình về việc áp dụng quản lý rủi ro ở cấp độ quốc gia. Họ không đặt tất cả trứng vào một giỏ. Họ bán một phần, giữ một phần, và tiếp tục khai thác. Chiến lược này làm giảm rủi ro biến động giá và tạo ra dòng tiền đều đặn.
Theo quan điểm của tôi, hành động của Bhutan là sự lựa chọn hợp lý nhất cho một quốc gia nhỏ có nguồn tài nguyên thiên nhiên. Tôi từng chứng kiến nhiều nhà đầu tư cá nhân phá sản vì giữ token quá lâu, không chốt lời khi có cơ hội. Họ nghe theo lời khuyên trên mạng xã hội rằng "HODL" là cách duy nhất để giàu có. Họ quên rằng HODL chỉ hiệu quả khi bạn có nguồn thu nhập khác và không cần đến số tiền đó trong một thời gian dài. Một quốc gia thì luôn cần tiền. Hạ tầng xuống cấp, trường học cần sửa chữa, bệnh viện cần trang thiết bị. Nếu bạn là bộ trưởng tài chính của Bhutan, bạn sẽ làm gì khi có một khoản dự trữ Bitcoin trị giá vài chục triệu USD? Bạn có thể giữ nó và hy vọng giá tăng, hoặc bạn có thể bán bớt và giải quyết vấn đề trước mắt. Tôi nghĩ hầu hết những người làm chính sách sẽ chọn phương án bán bớt.
Nhưng chúng ta cũng cần nhìn vào tác động đối với thị trường. Sự kiện này, dù nhỏ, có thể được các nhà giao dịch sử dụng như một lý do để bán khống trong ngắn hạn. Trên thực tế, mọi tin tức đều có thể được dùng làm chất xúc tác. Một tin tức về việc chính phủ bán BTC có thể khiến những nhà giao dịch yếu bán tháo, tạo ra sự biến động nhỏ. Nhưng một trader kỷ luật sẽ nhìn vào dòng tiền lớn, không phải hành động của một quốc gia nhỏ. Tôi đã học được điều này sau khi cháy tài khoản trong DeFi Summer 2020. Khi đó, tôi quá tập trung vào những biến động nhỏ của các token nhỏ, trong khi bỏ qua xu hướng chính của thị trường. Với giao dịch này của Bhutan, tôi không thay đổi quan điểm dài hạn về Bitcoin. Tôi vẫn tin rằng Bitcoin đang trong xu hướng tăng dài hạn nhờ sự tham gia của các tổ chức tài chính lớn. Nhưng tôi cũng nhận ra rằng, các quốc gia nhỏ có thể tạo ra những cú sốc thanh khoản không thể dự đoán.
Hãy thử nghĩ xem: nếu Bhutan có vài nghìn Bitcoin và họ bán dần dần, ảnh hưởng đến giá sẽ rất nhỏ. Nhưng nếu một quốc gia lớn hơn, chẳng hạn như Iran hoặc Nga bị áp lực trừng phạt và quyết định bán một phần dự trữ Bitcoin để có tiền mặt, quy mô sẽ khác. Vì vậy, việc theo dõi hành vi của các chính phủ trên on-chain là một kỹ năng quan trọng. Tôi đã xây dựng một dashboard để theo dõi các ví tiền điện tử liên quan đến chính phủ. Điều này giúp tôi nhận diện sớm các áp lực bán tiềm ẩn. Tuy nhiên, dữ liệu on-chain thường bị nhiễu bởi các giao dịch nội bộ, và nhiều quốc gia sử dụng sàn giao dịch tập trung, khiến việc theo dõi trở nên khó khăn hơn.
Một góc nhìn khác mà tôi muốn đưa ra là về mặt truyền thông. Các tiêu đề như "Bhutan bán Bitcoin" thường bị hiểu sai thành "một quốc gia từ bỏ Bitcoin". Nhưng thực tế, việc bán một phần tài sản không phải là từ bỏ. Nó là quản lý tài sản. Nếu bạn sở hữu một căn nhà trị giá 1 triệu USD và bạn bán căn nhà đó để mua một căn nhà khác trị giá 800.000 USD và 200.000 USD tiền mặt, bạn có bị coi là từ bỏ bất động sản không? Không. Bạn đang tái phân bổ tài sản. Tương tự, Bhutan bán một phần Bitcoin để lấy tiền mặt cho các dự án phát triển có thể là một quyết định thông minh. Họ vẫn giữ một phần Bitcoin, vẫn khai thác, và vẫn tham gia vào hệ sinh thái. Điều này hoàn toàn khác với việc một quốc gia tuyên bố cấm Bitcoin và thanh lý toàn bộ dự trữ.
Câu chuyện của tôi với Pudgy Penguins vào năm 2021 đã dạy tôi rằng sự đồng thuận của cộng đồng không phải lúc nào cũng đi đôi với giá trị bền vững. Tôi đã giữ NFT vì tôi tin vào sức mạnh cộng đồng, và tôi đã mất tiền. Tương tự, thị trường hiện tại có thể đang trong giai đoạn tâng bốc "các quốc gia mua Bitcoin" như một sự đồng thuận tích cực. Nhưng thực tế là, không phải quốc gia nào cũng có cùng mục tiêu. Bhutan đang cho chúng ta thấy rằng không nên lý tưởng hóa hành vi của các tổ chức. Hãy nhìn vào động cơ của họ. Nếu một quốc gia mua Bitcoin, hãy hỏi: họ mua bằng tiền thuế của dân, hay họ mua bằng nguồn tài nguyên dư thừa? Nếu một quốc gia bán Bitcoin, hãy hỏi: họ bán để làm gì? Trong trường hợp của Bhutan, câu trả lời là để tài trợ phát triển. Đây là một động cơ chính đáng.
Bây giờ, tôi muốn kết nối sự kiện này với bối cảnh thị trường hiện tại. Năm 2025-2026, thị trường tiền mã hóa đã chứng kiến sự bùng nổ của các quỹ ETF, sự trỗi dậy của AI agent và sự phát triển mạnh mẽ của hệ sinh thái Base. Bitcoin đã đạt mức cao kỷ lục, và nhiều nhà đầu tư tin rằng giá sẽ tiếp tục tăng. Trong bối cảnh đó, một tin tức về việc chính phủ bán BTC có thể bị bỏ qua. Nhưng tôi nghĩ rằng, chính trong những thời điểm lạc quan nhất, chúng ta cần phải chú ý đến những dấu hiệu bán từ những người nắm giữ lớn. Nếu các chính phủ nhỏ bắt đầu bán ra, điều đó có thể báo hiệu rằng dòng tiền từ các tổ chức đang chững lại. Không phải vì họ không tin vào Bitcoin, mà vì họ cần tiền mặt để đầu tư vào các lĩnh vực khác có lợi suất cao hơn.
Sự kiện này cũng đặt ra một câu hỏi về cách Đông Nam Á và Nam Á tiếp cận tiền mã hóa. Bhutan nằm giữa Ấn Độ và Trung Quốc, hai quốc gia có lập trường khác nhau về tiền mã hóa. Ấn Độ có thuế cao và thiếu rõ ràng về quy định, trong khi Trung Quốc đã cấm hoàn toàn. Bhutan, với một chính sách thực dụng, đang sử dụng Bitcoin như một nguồn thu nhập quốc gia. Điều này có thể là một hình mẫu cho các quốc gia nhỏ khác trong khu vực. Họ thấy rằng không cần phải có một trung tâm tài chính lớn để tham gia vào nền kinh tế tiền mã hóa. Chỉ cần có tài nguyên thiên nhiên, có điện, và có một chính phủ muốn đa dạng hóa nguồn thu.
Tôi nhớ lại năm 2017, khi tôi tham gia ICO OmiseGO, tôi đã nghĩ rằng các quốc gia Đông Nam Á sẽ nhanh chóng áp dụng blockchain. Thực tế đã khác. Nhưng bây giờ, Bhutan đang cho thấy một cách tiếp cận khác: một quốc gia không cần phải xây dựng một hệ sinh thái blockchain phức tạp. Họ chỉ cần sử dụng Bitcoin như một công cụ tài chính. Đây là một bài học lớn cho những ai đang nghĩ rằng việc chấp nhận tiền mã hóa phải đi kèm với việc xây dựng hạ tầng. Đôi khi, sự chấp nhận đơn giản nhất lại là hiệu quả nhất.
Vậy, điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Tôi dự đoán rằng chúng ta sẽ thấy nhiều quốc gia nhỏ khác noi theo Bhutan. Họ sẽ khai thác Bitcoin bằng nguồn năng lượng tái tạo, bán bớt để lấy tiền mặt, và giữ một phần nhỏ làm dự trữ. Điều này sẽ tạo ra một dòng cung ổn định và có thể đoán trước hơn. Đồng thời, nó sẽ làm giảm sự biến động của Bitcoin, vì lượng Bitcoin được bán ra sẽ được phân bổ đều theo thời gian, thay vì dồn vào một thời điểm. Điều này có thể là một yếu tố tích cực cho sự trưởng thành của thị trường.
Nhưng có một rủi ro mà tôi muốn cảnh báo: nếu giá Bitcoin giảm mạnh, các quốc gia đã bán BTC trước đó có thể bị chỉ trích vì đã bán quá sớm. Điều này có thể khiến các chính phủ khác trở nên thận trọng hơn khi tham gia vào thị trường tiền mã hóa. Ngược lại, nếu giá Bitcoin tiếp tục tăng, họ có thể được khen ngợi vì đã chốt lời thông minh. Nhưng dù kết quả thế nào, hành vi của Bhutan cho thấy một thực tế: các chính phủ cũng giống như các nhà đầu tư, họ cần quản lý rủi ro và thanh khoản. Và điều đó là hoàn toàn bình thường.
Đối với các nhà giao dịch, tôi có một lời khuyên: đừng quá tập trung vào việc bán 434 BTC của Bhutan. Hãy tập trung vào xu hướng lớn. Nếu bạn đang giao dịch Bitcoin trong ngắn hạn, hãy sử dụng các chỉ báo kỹ thuật và dòng thanh khoản. Nếu bạn đang đầu tư dài hạn, hãy giữ vững lập trường của mình và đừng để những tin tức nhỏ làm lung lay. Sự kiện này, một lần nữa, khẳng định rằng Bitcoin là một tài sản toàn cầu, được sử dụng bởi nhiều thành phần tham gia khác nhau – từ cá nhân, tổ chức cho đến chính phủ. Và chính sự đa dạng đó làm cho Bitcoin trở nên mạnh mẽ hơn.
Cuối cùng, tôi muốn nói về khái niệm phi tập trung hóa theo một cách khác. Khi một chính phủ như Bhutan bán Bitcoin, họ không cần xin phép ai. Họ không cần thông báo cho SEC, không cần sự chấp thuận của IMF. Họ chỉ cần ký một giao dịch trên mạng lưới Bitcoin. Điều này thể hiện sức mạnh của một hệ thống tiền tệ không biên giới. Trong khi các quốc gia có thể áp dụng các chính sách khác nhau đối với tiền mã hóa, thì bản thân mạng lưới Bitcoin vẫn hoạt động không phân biệt. Điều này có thể là một lý do khiến nhiều chính phủ thận trọng với Bitcoin, nhưng đồng thời cũng là lý do khiến Bitcoin hấp dẫn đối với những người tin vào tự do cá nhân.
Câu hỏi cuối cùng tôi muốn đặt ra là: bạn có thực sự muốn sống trong một thế giới nơi các chính phủ giữ Bitcoin mãi mãi và không bao giờ bán? Nghe có vẻ lý tưởng, nhưng nó không thực tế. Sự luân chuyển tài sản là bản chất của nền kinh tế. Những người bán, những người mua, cùng tạo nên thị trường. Và việc Bhutan bán Bitcoin để xây dựng đất nước là một câu chuyện đẹp, không phải là một câu chuyện đáng sợ. Nó cho thấy Bitcoin đang thực hiện đúng vai trò của nó: một công cụ tài chính toàn cầu, phục vụ cho nhu cầu của con người, bất kể quốc gia, tôn giáo hay hệ tư tưởng.