BIP-110: Đề xuất chống Ordinals gần như thất bại – Adam Back mỉa mai 'lễ hội mùa hè Cypherpunk'

Bitcoin lại một lần nữa đối mặt với một cuộc tranh luận nội bộ về cách sử dụng không gian khối. Đề xuất BIP-110, với mục tiêu tạm thời hạn chế dữ liệu tùy ý mà thợ đào có thể nhúng vào giao dịch Bitcoin nhằm ngăn chặn các dòng chữ kiểu Ordinals, đã vấp phải sự phản đối gay gắt từ cộng đồng kỹ thuật lõi. Trong một bài đăng gây tranh cãi, Adam Back, CEO của Blockstream và là một trong những nhà mật mã học có ảnh hưởng nhất, không chỉ dự đoán thất bại của đề xuất mà còn mỉa mai những người ủng hộ nó bằng câu nói 'lễ hội mùa hè Cypherpunk sắp diễn ra'. Vậy điều gì đang thực sự xảy ra với quy trình quản trị của Bitcoin? Bối cảnh của cuộc tranh cãi bắt nguồn từ sự phát triển bùng nổ của hệ sinh thái Ordinals từ đầu năm 2023. Việc khắc dữ liệu lớn (hình ảnh, văn bản) trực tiếp lên blockchain Bitcoin thông qua Taproot đã làm tăng đáng kể kích thước giao dịch, gây áp lực lên không gian khối và đẩy phí giao dịch lên cao trong một số thời điểm. Một nhóm nhà phát triển và thợ đào cho rằng điều này đi ngược lại mục đích ban đầu của Bitcoin – một hệ thống tiền điện tử ngang hàng, và đề xuất giới hạn dữ liệu tùy ý ở mức tối thiểu để 'dọn dẹp' blockchain. BIP-110 ra đời với tham vọng đó, nhưng nó không phải là một nâng cấp kỹ thuật thông thường. Đây là một soft fork, có nghĩa là các nút chưa nâng cấp vẫn có thể xác thực các khối mới, nhưng nếu được kích hoạt, nó sẽ thay đổi vĩnh viễn quy tắc đồng thuận về những gì được phép đưa vào giao dịch. Tuy nhiên, tiếng nói của những người ủng hộ BIP-110 gần như bị át đi bởi thực tế kỹ thuật lạnh lùng: sự ủng hộ từ thợ đào là quá ít. Theo dữ liệu tín hiệu, chỉ 0,86% số khối trong chu kỳ khó khăn hiện tại bày tỏ sự ủng hộ đối với đề xuất này. Ngưỡng để kích hoạt khóa là 55%, một con số xa vời. Adam Back, trong bài viết của mình, đã chỉ ra rằng những người ủng hộ biết điều đó. Ông viết: 'Không có airdrop, thanh khoản hay hợp đồng tương lai fork nào được lên kế hoạch, bởi vì những người ủng hộ biết nó đã thất bại'. Back còn đi xa hơn khi dự đoán rằng nếu có một đợt kích hoạt cưỡng bức, nó sẽ tạo ra một chuỗi fork gần như chết ngay lập tức, không có thợ đào hoạt động, và trở thành một 'Pompeii chain' – một di tích lịch sử không còn giá trị. Lời mỉa mai của Back không chỉ mang tính cá nhân; nó phản ánh một quan điểm triết học sâu xa rằng Bitcoin không nên can thiệp vào cách người dùng sử dụng không gian khối, miễn là họ trả phí. Việc cố gắng kiểm soát nội dung giao dịch đi ngược lại tinh thần 'không cần cấp phép' của Bitcoin. Điều đáng nói là cuộc tranh luận này đã chia rẽ các nhà phát triển trong nhiều tháng, nhưng nó hầu như không tác động đến giá của Bitcoin. Vào thời điểm bài viết được công bố, Bitcoin giao dịch quanh mức 63.944 USD, tăng 1,43% trong 24 giờ – một biến động bình thường của thị trường, cho thấy các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân coi đây là một sự kiện quản trị nội bộ không đáng kể. Không có một thị trường tương lai fork nào được hình thành; mọi người đều hiểu rằng BIP-110 sẽ không đi đến đâu. Điều này càng củng cố thêm thực tế rằng quản trị Bitcoin vận hành theo mô hình 'thay đổi tối thiểu khả thi': chỉ những soft fork có sự đồng thuận rộng rãi mới thành công, còn những đề xuất gây chia rẽ hầu như chết yểu. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ phản trực giác, việc BIP-110 thất bại không hẳn là một điều tốt cho tất cả mọi người. Các nhà phê bình Ordinals cho rằng nếu không có giới hạn, không gian khối sẽ ngày càng bị lấp đầy bởi dữ liệu phi tài chính, làm chậm tốc độ và tăng phí cho người dùng thông thường. Nhưng liệu việc can thiệp hành chính vào một mạng lưới phi tập trung có phải là giải pháp? Hay chúng ta nên để thị trường (phí giao dịch) tự điều chỉnh? Adam Back rõ ràng chọn giải pháp thị trường. Ông tin rằng nếu Ordinals thực sự gây ra tắc nghẽn, người dùng sẽ tự động chuyển sang các giải pháp Layer 2 (như Lightning Network) để thực hiện các giao dịch rẻ hơn, để lại không gian khối L1 cho các giao dịch có giá trị cao hơn. Còn về mặt kỹ thuật, khả năng một đợt fork cưỡng bức xảy ra là rất thấp – chỉ 0,86% sự ủng hộ – nhưng nếu điều đó xảy ra, chuỗi fork sẽ hầu như không có thợ đào và chết trong vòng vài khối. Đối với hệ sinh thái Ordinals, thông điệp rất rõ ràng: các mối đe dọa cấm đoán từ lớp nền tảng đã tạm thời bị đẩy lùi. Nhưng các nhà phát triển Ordinals không nên ngủ quên trên chiến thắng. Khi phí giao dịch Bitcoin tăng trở lại do sự bùng nổ của các dòng chữ, một đề xuất tương tự BIP-110 có thể sẽ quay trở lại với một bộ mặt khác. Cách duy nhất để bảo vệ lâu dài là di chuyển các hoạt động tạo dòng chữ lên Layer 2 hoặc các sidechain, nơi không gian khối rẻ hơn và ít gây tranh cãi hơn. Đó là con đường tự nhiên mà Bitcoin đã vạch ra: L1 cho tính cuối cùng và bảo mật, L2 cho khả năng mở rộng. Vậy tất cả những điều này dẫn chúng ta đến đâu? Có thể là sự khẳng định rằng Bitcoin, với tư cách là một thực thể sống, sẽ luôn vật lộn với những xung đột về mục đích sử dụng. Liệu nó có nên là một lớp thanh toán thuần túy hay một lớp lưu trữ dữ liệu phi tập trung? BIP-110 là một nỗ lực đẩy nó về phía trước, nhưng đã thất bại vì thiếu sự đồng thuận. Có lẽ sự khôn ngoan nằm ở việc để cho các lực lượng thị trường quyết định, thay vì áp đặt một tầm nhìn nào đó từ trên xuống. Trong khi đó, Adam Back có thể tiếp tục mỉa mai những người theo chủ nghĩa can thiệp, và những người đam mê Ordinals có thể tiếp tục khắc dòng chữ của họ – ít nhất là cho đến mùa hè Cypherpunk tiếp theo.