Giữa tháng 8, CEO của Binance.US bất ngờ tuyên bố sàn giao dịch này sẽ nộp đơn xin giấy phép của CFTC để vận hành thị trường dự đoán. Tổng cộng, thông tin chỉ gói gọn trong ba dòng. Trong một thị trường vốn quen với những lời hứa về "cuộc cách mạng tài chính", một tuyên bố kiểu này dễ bị bỏ qua như một bản tin thường nhật. Nhưng nếu nhìn kỹ, đây không phải là một câu chuyện về công nghệ. Đây là một câu chuyện về sự sinh tồn, về nước cờ của một thực thể đang chảy máu, và về cách ngành công nghiệp tiền mã hóa tự lừa dối mình rằng việc xin giấy phép từ chính phủ là một bước tiến.
Tôi đã dành hơn hai thập kỷ để quan sát sự giao thoa giữa chính sách tiền tệ và tài sản kỹ thuật số. Một trong những bài học đắt giá nhất tôi học được từ năm 2017, khi tôi đánh giá tokenomics của 20 dự án ICO lớn, là: khi một công ty bắt đầu nói về "tuân thủ quy định" một cách hào hứng, thường thì họ đang nói về việc cứu lấy chính mình, chứ không phải cứu lấy người dùng. Tuyên bố của Binance.US là một ví dụ kinh điển.
Để hiểu vì sao, chúng ta cần đặt nó vào bối cảnh. Binance.US là một pháp nhân tách biệt với sàn giao dịch toàn cầu Binance, được tạo ra để phục vụ khách hàng Mỹ trong khuôn khổ pháp lý. Nhưng từ tháng 6 năm 2023, khi SEC đệ đơn kiện cả Binance và Binance.US với hàng loạt cáo buộc – bao gồm vi phạm luật chứng khoán, trộn lẫn tài sản khách hàng, và điều hành một sàn giao dịch chưa đăng ký – thực thể này gần như bị đóng băng. Các đối tác ngân hàng lần lượt cắt đứt quan hệ. Khối lượng giao dịch bốc hơi. Đội ngũ lãnh đạo thay nhau ra đi. CEO Brian Shroder từ chức vào tháng 9 năm 2023, kéo theo một đợt sa thải lớn. Đến năm 2024, thị phần giao dịch spot của Binance.US đã rơi khỏi top 3 tại Mỹ.
Và giữa bối cảnh đó, họ tuyên bố muốn làm thị trường dự đoán.
Thị trường dự đoán: sân chơi mới hay nơi trú ẩn?
Thị trường dự đoán – prediction market – là một dạng hợp đồng phái sinh gắn với kết quả của một sự kiện. Người dùng mua "cổ phiếu" của một kịch bản, ví dụ "Lạm phát Mỹ tháng 12 sẽ trên 3%", và nếu kịch bản xảy ra, họ nhận được tiền. Đây là một ý tưởng đã có từ rất lâu, nhưng chỉ thực sự bùng nổ trong những năm gần đây, đặc biệt là xung quanh cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2024.
Có hai mô hình kỹ thuật chính. Mô hình thứ nhất là AMM – Automated Market Maker – được Polymarket sử dụng, nơi thanh khoản được tập trung trong các pool trên blockchain và giá được xác định bằng thuật toán. Mô hình thứ hai là sổ lệnh tập trung – central limit order book – giống như một sàn giao dịch chứng khoán truyền thống, nơi người mua và người bán khớp lệnh trực tiếp. Kalshi, một nền tảng đã được CFTC cấp phép, sử dụng mô hình này.
Polymarket đã có một năm 2024 kinh hoàng: hơn 3 tỷ USD khối lượng giao dịch chỉ riêng trong tháng 11, và tổng cộng khoảng 8,7 tỷ USD cho cả năm. Con số này khiến cả ngành công nghiệp phải chú ý. Nhưng câu chuyện của Polymarket là câu chuyện của một thực thể vô hình với cơ quan quản lý – họ không xin phép ai cả, họ chỉ xây dựng sản phẩm và để người dùng tự do giao dịch. Ngược lại, Kalshi đã phải kiện CFTC lên tòa án liên bang vào năm 2024, và thắng, để có quyền niêm yết các hợp đồng bầu cử.
Vậy Binance.US đang đi theo con đường nào?
Kỹ thuật: một lớp phủ, không phải một cuộc cách mạng
Về mặt kỹ thuật, thị trường dự đoán không hề mới mẻ. Một sàn giao dịch như Binance.US vốn đã có sẵn hệ thống khớp lệnh, công cụ quản lý rủi ro, hạ tầng thanh toán và KYC. Việc thêm một module cho phép giao dịch các hợp đồng sự kiện về bản chất chỉ là một lớp phủ – overlay – trên nền tảng hiện có. Độ phức tạp không đáng kể so với việc xây dựng một sàn phái sinh hoàn chỉnh.
Tất nhiên, có những câu hỏi kỹ thuật chưa được trả lời. Họ sẽ sử dụng oracle – nguồn dữ liệu bên ngoài – để xác định kết quả sự kiện như thế nào? Họ sẽ giải quyết tranh chấp ra sao nếu một sự kiện có diễn biến phức tạp? Liệu họ có dùng blockchain để ghi nhận thanh toán, hay chỉ đơn giản là một hệ thống sổ cái tập trung? Với một thực thể có giấy phép CFTC, khả năng cao họ sẽ chọn mô hình kết hợp: khớp lệnh tập trung, thanh toán trên một chuỗi khối được quản lý – nếu họ dùng blockchain lúc đó – để đáp ứng yêu cầu minh bạch của cơ quan quản lý. Nhưng một lần nữa, tuyên bố của CEO không hề đề cập đến những chi tiết này, và đó là một dấu hiệu đáng chú ý. Một tuyên bố chiến lược mà không có chi tiết kỹ thuật thường không phải là một kế hoạch sản phẩm, mà là một thông điệp chính trị.
Từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu, tôi cho rằng thuật ngữ "thị trường dự đoán" ở đây mang tính trang trí. Về cơ bản, Binance.US đang tìm cách tận dụng cơ sở hạ tầng giao dịch đã có để đi vào một mảng kinh doanh có biên lợi nhuận hấp dẫn, với chi phí kỹ thuật bổ sung gần như bằng không. Nhưng nếu chi phí kỹ thuật thấp, thì chi phí pháp lý lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Token: vắng bóng, và đó là điều đúng đắn
Một điểm cần làm rõ ngay: không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy Binance.US sẽ phát hành một token mới cho thị trường dự đoán. Cá nhân tôi cho rằng đây là một quyết định sáng suốt, dù nó có vẻ "kém crypto" trong mắt những người theo chủ nghĩa thuần túy.
Hãy tưởng tượng nếu họ phát hành một token. Lập tức, token đó sẽ phải đối mặt với bài kiểm tra Howey của SEC – liệu nó có phải là một hợp đồng đầu tư hay không. Người nắm giữ token có kỳ vọng lợi nhuận từ nỗ lực của người khác? Nếu có, nó là chứng khoán. Và một thực thể đang bị SEC kiện sẽ không bao giờ dại dột tạo ra một chứng khoán mới ngay giữa vòng vây pháp lý. Điều đó chẳng khác nào tự tay dâng cho đối thủ một vũ khí.
Nếu không có token, thì thị trường dự đoán của Binance.US có thể được định giá bằng đô la Mỹ và các loại stablecoin. Điều này tạo ra một sự tương phản thú vị với Polymarket, nơi mọi thứ đều được token hóa – nhà đầu tư nắm giữ các cổ phiếu kỹ thuật số đại diện cho kết quả. Nhưng chính sự khác biệt đó có thể là điểm bán hàng: một sản phẩm được CFTC quản lý, thanh toán bằng tiền pháp định, không cần người dùng phải hiểu về blockchain để tham gia. Nó hướng đến một nhóm khách hàng hoàn toàn khác – những người chưa bao giờ chạm vào ví tiền mã hóa, nhưng đã quen thuộc với việc mở tài khoản môi giới.
Tuy nhiên, việc không có token cũng có nghĩa là không có cơ chế để thu hút thanh khoản ban đầu một cách nhanh chóng. Các sàn giao dịch phi tập trung như Polymarket có thể dùng token để khuyến khích người dùng cung cấp thanh khoản. Binance.US sẽ phải dùng tiền mặt của chính mình, hoặc thuyết phục các nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp tham gia. Điều đó đòi hỏi vốn lớn và sự kiên nhẫn – thứ mà một công ty đang ở thế phòng thủ có thể không có đủ.
Thị trường: chạy đua sau cơn sốt
Thời điểm là một điểm trừ. Binance.US tuyên bố sẽ nộp đơn vào tháng 8 – nếu chúng ta tin đúng lịch trình – tức là khoảng 9 tháng sau cuộc bầu cử tổng thống Mỹ, thời điểm mà sự chú ý dành cho thị trường dự đoán đã giảm mạnh. Sau kỳ bầu cử, khối lượng giao dịch trên Polymarket rơi từ đỉnh 3 tỷ USD mỗi tháng xuống còn khoảng 200-500 triệu USD mỗi tháng. Vẫn đáng kể, nhưng không còn là cơn sốt.
Có người sẽ nói rằng việc vào cuộc sau đỉnh cao không phải là vấn đề, bởi vì thị trường dự đoán không chỉ gói gọn trong bầu cử. Bạn có thể dự đoán về lãi suất của Fed, về GDP, về giá dầu, về kết quả thể thao. Nhưng tất cả những thị trường đó đều có thanh khoản mỏng, bởi vì nguồn cung sự kiện hấp dẫn là có hạn. Thị trường dự đoán, xét cho cùng, là một thị trường phái sinh với nhu cầu tự nhiên thấp hơn nhiều so với thị trường giao ngay. Một nhà đầu tư tổ chức có thể hedge rủi ro lãi suất bằng hợp đồng tương lai trên CME; họ không cần một nền tảng dự đoán "lạm phát sẽ ra sao" để làm điều đó.
Và đó là vấn đề lớn nhất: thị trường dự đoán không phải là một thị trường mới, mà là một cách đóng gói lại các sản phẩm phái sinh đã tồn tại. Sự bùng nổ của Polymarket trong năm bầu cử là một hiện tượng tâm lý – con người thích cá cược vào chính trị – chứ không phải là một sự thay đổi cấu trúc về nhu cầu. Khi cơn sốt chính trị qua đi, những gì còn lại là một thị trường ngách với thanh khoản hạn chế. Binance.US, nếu có được giấy phép, sẽ phải cạnh tranh với Kalshi – một đối thủ nhỏ hơn nhưng đã có sẵn giấy phép và kinh nghiệm vận hành – trong một thị trường ngách.
Từ góc nhìn vĩ mô, có một lập luận đáng chú ý: bước vào một thị trường ngách trong khi thị trường chính đang chững lại là một chiến thuật hợp lý để giữ chân nhân tài và duy trì câu chuyện tăng trưởng. Khi dòng vốn toàn cầu không còn đổ vào như trước, các công ty crypto phải tìm những câu chuyện mới để kể với nhà đầu tư. Một giấy phép CFTC trên tay là một câu chuyện đẹp, ngay cả khi doanh thu từ thị trường dự đoán trong năm đầu tiên chỉ đủ trả tiền cà phê cho văn phòng.
Quy định: trái tim thật sự của câu chuyện
Bây giờ chúng ta đến phần quan trọng nhất. Không phải kỹ thuật, không phải thị trường, mà là quy định. Binance.US nộp đơn xin giấy phép CFTC không phải vì họ tin vào sự thần kỳ của thị trường dự đoán. Họ làm điều đó vì họ cần một con đường sống sót sau cú đòn của SEC.
Hãy nhìn vào bức tranh quy định ở Mỹ một cách rõ ràng. SEC, dưới thời chủ tịch Gary Gensler, đã coi gần như toàn bộ tài sản tiền mã hóa, trừ Bitcoin, là chứng khoán chưa đăng ký. CFTC, ngược lại, có một lịch sử đối xử với tiền mã hóa ôn hòa hơn – họ coi Bitcoin và Ethereum là hàng hóa. Và vào năm 2025, với chính quyền mới, CFTC có xu hướng thân thiện với crypto hơn nữa. Nộp đơn xin giấy phép CFTC là một cách để Binance.US chuyển trọng tâm từ SEC, nơi họ là bị đơn, sang CFTC, nơi họ có thể là một ứng viên đáng tin cậy.
Nhưng câu chuyện còn sâu hơn thế. Hãy nhớ rằng vào tháng 5 năm 2024, CFTC đã bỏ phiếu với tỷ lệ 4:1 để cấm các hợp đồng liên quan đến bầu cử chính trị. Sau đó, vào tháng 9 năm 2024, một tòa án liên bang ở Washington D.C. đã phán quyết rằng CFTC đã vượt quá thẩm quyền khi cấm Kalshi niêm yết các hợp đồng bầu cử. CFTC đã kháng cáo. Đến năm 2025, với sự thay đổi lãnh đạo, CFTC có thể rút lại kháng cáo hoặc ban hành một khung pháp lý mới. Trong môi trường đó, việc Binance.US công khai tuyên bố nộp đơn có thể được xem như một đòn bẩy: nếu CFTC chấp thuận, Binance.US được cứu; nếu CFTC từ chối, Binance.US có thể dùng nó làm bằng chứng cho thấy cơ quan quản lý là rào cản đổi mới.
Có một sự mỉa mai sâu sắc ở đây. Binance.US, một thực thể từng bị cáo buộc trốn tránh quy định, giờ đây lại khoác lên mình bộ áo của người đi xin phép. Và CFTC, một cơ quan quản lý, đang giữ trong tay sự sống còn của một trong những sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất nước Mỹ. Người ta hay nói rằng khi bạn cầm một cây búa, mọi thứ trông giống cái đinh. Nhưng khi bạn là một sàn giao dịch đang kiện tụng, mọi giấy phép đều trông giống một chiếc phao cứu sinh. Việc xin giấy phép không còn là để phục vụ người dùng – nó trở thành một công cụ sinh tồn.
Nếu không có sự phi tập trung, thị trường dự đoán này là gì?
Đây là câu hỏi mà không ai trong giới truyền thông đặt ra: một thị trường dự đoán do một công ty tư nhân vận hành, có giấy phép chính phủ, khớp lệnh tập trung, và không có token – liệu nó có còn là một sản phẩm crypto? Hay nó chỉ là một sòng bạc được hợp pháp hóa, bọc trong lớp vỏ của một sàn giao dịch tài chính?
Tôi nghiêng về vế sau. Và đó chính là lý do vì sao tôi không tin vào luận điểm "Binance.US đang đổi mới". Nếu bạn loại bỏ blockchain, nếu bạn loại bỏ token, nếu bạn loại bỏ tính phi tập trung – thứ duy nhất còn lại là một nền tảng cá cược có kiểm soát. Điều này có thể rất sinh lời, nhưng nó không phải là crypto.
Hãy nhìn vào sự khác biệt giữa hai cách tiếp cận. Polymarket cho phép bất kỳ ai trên thế giới kết nối ví và giao dịch, không cần xin phép, không cần KYC, trong một môi trường đáng tin cậy nhờ vào tính minh bạch của blockchain. Đó không chỉ là một sản phẩm tài chính, đó là một tuyên bố triết học: thị trường của mọi người, do mọi người kiểm soát, vì lợi ích của mọi người. Còn Binance.US? Sản phẩm của họ sẽ là một thị trường đóng, nơi bạn phải vượt qua kiểm tra danh tính, nơi công ty có thể đóng băng tài khoản của bạn mà không cần giải thích, nơi chính phủ có thể yêu cầu tịch thu tài sản nếu cần. Đó là một sản phẩm tài chính truyền thống, chỉ khác ở chỗ nó dùng công nghệ sổ cái phân tán ở hậu trường.
Tôi không nói rằng những sản phẩm đó không có giá trị. Chúng có giá trị thật: tính thanh khoản, sự minh bạch trong khuôn khổ pháp luật, bảo vệ nhà đầu tư. Nhưng chúng không phải là giải pháp cho những gì crypto hứa hẹn. Khi các công ty tiền mã hóa vội vã đi xin giấy phép, họ đang ngầm thừa nhận rằng lời hứa về một hệ thống tài chính phi tập trung, không biên giới, vốn là nền tảng của ngành này, đã thất bại. Họ đang đánh đổi lý tưởng để lấy sự chấp nhận của những người mà họ từng muốn thay thế.
Điều này gợi cho tôi một sự tương tự với những gì đang xảy ra ở Hồng Kông và Singapore. Hồng Kông đã cấp phép cho các sàn giao dịch tài sản ảo một cách hào phóng, nhưng không phải vì họ tin vào một tương lai phi tập trung; họ làm vậy để giành vị thế trung tâm tài chính châu Á từ tay Singapore. Cấp phép không phải là một hành động đón nhận đổi mới – nó là một công cụ cạnh tranh địa chính trị. Giấy phép CFTC cho Binance.US, nếu có, cũng sẽ không phải là sự công nhận rằng thị trường dự đoán là một ý tưởng tuyệt vời; nó sẽ là một quân bài trong ván cờ giữa CFTC và SEC, giữa đảng phái này và đảng phái khác, giữa các nhóm lợi ích tài chính khác nhau.
Đội ngũ: bóng ma của quá khứ
Một yếu tố thường bị bỏ qua trong phân tích là con người. Binance.US sau năm 2023 đã phải tái cơ cấu toàn bộ đội ngũ lãnh đạo. Với việc CEO cũ ra đi, hàng trăm nhân viên bị sa thải, văn hóa doanh nghiệp bị xáo trộn nghiêm trọng, liệu đội ngũ hiện tại có đủ năng lực để thực hiện một chiến lược lớn như nộp đơn xin giấy phép CFTC?
Trong các cuộc đàm phán với cơ quan quản lý, danh tiếng và kinh nghiệm của đội ngũ lãnh đạo là yếu tố quyết định. CFTC sẽ không giao cho một công ty đang trong vòng lao lý một giấy phép để vận hành thị trường phái sinh mà không có sự đảm bảo nghiêm túc về nhân sự. Nhưng chúng ta biết rất ít về ai đang ngồi ở vị trí điều hành Binance.US hiện tại. Sự im lặng đó là một lá cờ đỏ. Nếu bạn muốn gây dựng niềm tin với công chúng, bạn phải xuất hiện và trả lời các câu hỏi. Tuyên bố ba dòng này không phải là một sự xuất hiện; nó là một tín hiệu gửi đi từ bóng tối.
Vậy chúng ta đang ở đâu trong chu kỳ thanh khoản?
Nhìn từ góc độ vĩ mô, tôi tin rằng hành động của Binance.US phản ánh một trạng thái tâm lý của toàn ngành trong giai đoạn thị trường đi ngang. Khi thanh khoản toàn cầu không còn tăng trưởng mạnh, khi câu chuyện về "tiền tệ siêu thông minh" và "Web3" đã cũ, các công ty bắt đầu tìm kiếm những con đường an toàn hơn. Họ không còn muốn xây dựng những thứ mới mẻ, họ muốn xây dựng những thứ được phép. Điều này không chỉ xảy ra ở Binance.US – nó đang xảy ra ở khắp nơi trên thế giới, từ Hồng Kông đến Dubai, từ Singapore đến châu Âu. Khát vọng được giấy phép chính là mùa đông thanh khoản của tâm hồn crypto.
Nhưng chúng ta cũng cần nhìn vào mặt tích cực của câu chuyện này. Nếu Binance.US thực sự nhận được giấy phép CFTC, và nếu họ thực sự triển khai một thị trường dự đoán có thanh khoản, thì điều đó có thể mang lại một dòng sản phẩm mới cho thị trường tài chính Mỹ. Các quỹ phòng hộ có thể sử dụng dữ liệu từ thị trường dự đoán để định giá rủi ro chính trị. Các nhà kinh tế có thể sử dụng nó như một chỉ báo niềm tin. Thị trường dự đoán từng được các trường đại học nghiên cứu từ những năm 1990, và nó vẫn bị cấm ở hầu hết các bang của Mỹ vì luật cờ bạc. Việc CFTC cấp phép cho một sàn giao dịch lớn như Binance.US có thể là bước ngoặt để loại bỏ sự kỳ thị đó.
Có một nghịch lý ở đây: một công ty bị cáo buộc làm ăn phi pháp lại có thể trở thành người mở đường cho một sản phẩm tài chính hợp pháp. Lịch sử tài chính đầy rẫy những ví dụ về việc những kẻ ngoài vòng pháp luật trở thành những người trong cuộc tôn quý nhất. Ngân hàng JPMorgan từng bị coi là một công cụ của quỷ dữ. Bitcoin từng bị coi là tiền của tội phạm. Và bây giờ, Binance.US có thể dùng giấy phép CFTC để gột rửa quá khứ. Mỉa mai thay, chính trong khoảnh khắc các công ty crypto chạy đua để trở nên "hợp pháp", họ đang chứng minh rằng hệ thống cũ đã thắng.
Kết luận mở: câu hỏi không dành riêng cho Binance.US
Tôi không quan tâm nhiều đến việc Binance.US có nhận được giấy phép hay không. Tôi quan tâm đến một câu hỏi lớn hơn: khi ngành công nghiệp tiền mã hóa đã ở tuổi trưởng thành, và khi những người chơi lớn nhất bắt đầu xếp hàng xin phép để hoạt động trong khuôn khổ mà họ từng tuyên bố sẽ thay thế, thì "phi tập trung" còn mang ý nghĩa gì? Có lẽ chúng ta cần tự hỏi: liệu chúng ta đang chứng kiến một sự trưởng thành tự nhiên hay một sự đầu hàng êm đẹp?
Một giấy phép CFTC có thể cứu Binance.US. Nhưng nó sẽ không cứu được hệ tư tưởng mà ngành công nghiệp này được xây dựng trên đó. Và nếu ngay cả Binance – một trong những đứa con tinh thần lớn nhất của phong trào phi tập trung – cũng chọn cách ôm lấy trung tâm quyền lực, thì liệu chúng ta có còn đủ tư cách để nói rằng crypto là một cuộc cách mạng? Hay đó chỉ là một vòng lặp lịch sử nữa, nơi những kẻ nổi loạn trở thành một phần của chính thể chế mà họ từng chống lại?
Tôi không có câu trả lời. Nhưng tôi biết rằng chu kỳ thanh khoản nào rồi cũng kết thúc, và khi dòng tiền rẻ đã rút đi, chúng ta sẽ thấy ai là người xây dựng vì một tầm nhìn, và ai chỉ đang cố gắng sống sót trong đêm dài. Giấy phép của CFTC, nếu được cấp, sẽ không phải là một cái đích. Nó sẽ là một tấm gương phản chiếu trung thực về việc những người từng tự xưng là kẻ nổi loạn giờ đây sẵn sàng mặc vest, xếp hàng, và cúi đầu như thế nào.
Và riêng với tôi, người đã dành hai thập kỷ để chứng kiến sự giao thoa giữa tài chính phi tập trung và kinh tế vĩ mô, một điều là chắc chắn: khi các sàn giao dịch bắt đầu khoe giấy phép, đó chính là lúc bạn nên tự hỏi mình rằng bạn đang nắm giữ một tài sản hay một tấm vé để rời khỏi một trò chơi mà bạn đã chơi sai luật từ đầu.