POAP: Khi 7,6 triệu NFT không cứu được một giao thức
Sự sụp đổ được báo trước của người tiên phong "bằng chứng tham dự"
Ngày 17 tháng 3 năm 2025, một giao thức tuyên bố chuyển sang chế độ bảo trì. Không ai ngạc nhiên. Một tuần sau, nó chính thức đóng cửa. Tôi đã theo dõi POAP từ năm 2021, và cái chết của nó được viết từ rất lâu trước khi dòng tweet cuối cùng được đăng. Một giao thức đã vận hành hơn 5 năm, đúc 7,6 triệu NFT, thu hút 46.000 tổ chức phát hành, hợp tác với Coinbase, Porsche, Warner Music, American Express… và vẫn không thể tự nuôi mình.
Một lỗ hổng ERC-20 mới hiện ra. Không phải trong hàm transfer, không phải trong cơ chế approve, mà trong lớp kinh tế của một giao thức được ca ngợi là biểu tượng của Web3. Metadata NFT không bao giờ đáng tin cậy – tôi đã nói điều này suốt 5 năm qua. Giờ nó áp dụng vào chính mô hình của POAP. Khi bạn kiểm tra một hợp đồng thông minh, bạn tìm kiếm các vector tấn công: reentrancy, overflow, access control. Nhưng có một vector tấn công mà indexer của chúng ta không bao giờ quét: đó là vector không có doanh thu.
Sự thật khô về POAP nằm gọn trong một con số: 7,6 triệu huy hiệu, 0 doanh thu.
Bối cảnh: Khi "bằng chứng tham dự" trở thành tôn giáo nhỏ
POAP – Proof of Attendance Protocol – là giao thức tạo ra NFT chứng nhận việc tham dự một sự kiện, dù trực tuyến hay ngoài đời. Sinh ra trong giai đoạn 2019-2021, nó nhanh chóng trở thành một phần không thể thiếu của văn hóa crypto: bạn tham dự một buổi meetup, một hackathon, một conference, bạn được mint một huy hiệu kỷ niệm. Huy hiệu đó được lưu trữ trên blockchain, trở thành một phần của danh tính kỹ thuật số của bạn. Khái niệm này hấp dẫn đến mức nó tạo ra một cộng đồng trung thành: những người sưu tầm POAP, những người tự gọi mình là "POAP hunter".
Về mặt kỹ thuật, POAP được xây dựng trên tiêu chuẩn ERC-721 – cùng tiêu chuẩn với CryptoPunks, Bored Ape, và hàng triệu bộ sưu tập NFT khác. Nhưng điểm khác biệt cốt lõi nằm ở mục đích: không phải là một tác phẩm nghệ thuật hay một tài sản đầu cơ, mà là một chứng nhận số. Một bản ghi không thể giả mạo về việc "bạn đã ở đó".
Ở đỉnh cao của chu kỳ 2021-2022, POAP là một trong những cái tên được nhắc đến nhiều nhất trong giới xây dựng Web3. Nó được xem như một trụ cột tiềm năng của hệ sinh thái danh tính on-chain. Các quỹ đầu tư lớn, các nền tảng danh tiếng, các thương hiệu toàn cầu đều tìm đến nó. Nhưng sâu bên trong, có một mâu thuẫn cấu trúc mà ít người để ý: POAP không có cơ chế thu phí. Không có token. Không có model kinh tế. Nó giống như một công ty bán hạnh phúc nhưng từ chối nhận tiền.
Để hiểu vì sao POAP sụp đổ, chúng ta phải mổ xẻ nó từ lớp dưới cùng của hợp đồng thông minh cho đến lớp trên cùng của thị trường vốn.
Phần lõi: Giải phẫu một giao thức không biết cách kiếm tiền
Hợp đồng thông minh: Một tác phẩm kỹ thuật trong một khuôn khổ kinh tế vỡ nát
Hãy bắt đầu bằng những gì tôi giỏi nhất: đọc mã. Tôi đã fork hợp đồng POAP trên Gnosis Chain và kiểm tra từng dòng. Đây là một hợp đồng ERC-721 hết sức chuẩn mực, gần như là một bản mẫu hoàn hảo về mặt kỹ thuật. Nó sử dụng mô hình gasless minting – người tổ chức sự kiện trả phí gas, người tham dự không phải trả gì. Hợp đồng có chức năng quản trị đơn giản, có cơ chế khóa token để ngăn chuyển nhượng trong một khoảng thời gian nhất định, và có các hàm kiểm tra tính hợp lệ của khóa. Không có một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng nào trong phạm vi tôi kiểm tra.
Một lỗ hổng ERC-20 mới hiện ra. Nhưng lần này, nó không phải là một lỗi kỹ thuật. Nó là một lỗ hổng về mặt mô hình. Vấn đề không nằm ở mã – vấn đề nằm ở thiết kế kinh tế xung quanh mã.
POAP là một trong những hợp đồng ERC-721 sạch nhất mà tôi từng kiểm toán. Là một người xuất thân từ việc kiểm tra các ICO năm 2017 và các giao thức DeFi năm 2020, tôi hiểu rằng một hợp đồng sạch về kỹ thuật là một thành tựu. Nhưng nó không thể cứu một giao thức khi không có dòng tiền vào.
Điểm thú vị là POAP đã chọn không triển khai các tính năng tài chính như phí giao thức, phí mint cơ bản, hoặc một cơ chế phân phối token cho người dùng. Điều này phản ánh một giá trị cốt lõi của đội ngũ sáng lập: họ muốn giữ cho POAP thuần túy, không bị ô nhiễm bởi động cơ đầu cơ. Họ muốn nó là một công cụ xây dựng cộng đồng, không phải một cỗ máy in tiền.
Nhưng trong thế giới blockchain – nơi mà mọi thứ đều vận hành dựa trên động cơ kinh tế – sự thuần túy đó là một lỗ hổng chí mạng.
Di trú sang Gnosis Chain: Khi sự thực dụng giết chết biểu tượng
Năm 2021, POAP quyết định chuyển từ Ethereum mainnet sang Gnosis Chain (trước đây là xDai). Lý do kỹ thuật rất rõ ràng: phí gas trên Ethereum quá cao, khiến việc mint hàng loạt huy hiệu cho các sự kiện lớn là điều không thể. Trên Gnosis Chain, phí gần như bằng không, người dùng có thể mint hàng nghìn POAP chỉ với vài đô la.
Về mặt kỹ thuật, đó là một quyết định hợp lý. Về mặt biểu tượng, đó là một sự hy sinh. Giá trị của một POAP – với tư cách là một bản ghi vĩnh viễn trên blockchain – bị giảm sút khi nó không nằm trên chuỗi chính. "Một bản ghi trên Ethereum" có ý nghĩa hoàn toàn khác với "một bản ghi trên Gnosis Chain". Đây là một sự đánh đổi rõ ràng giữa chi phí và sự thiêng liêng.
Di trú sang sidechain cũng đặt ra câu hỏi về độ bền vững lâu dài. Gnosis Chain phụ thuộc vào một tập hợp validator nhỏ hơn Ethereum. Sự an toàn của nó được thừa hưởng từ Ethereum nhưng ở một mức độ thấp hơn. Với một giao thức có sứ mệnh là "lưu trữ ký ức mãi mãi", việc chọn một mạng lưới kém an toàn hơn là một mâu thuẫn nội tại.
Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là việc di trú này không giải quyết được vấn đề cốt lõi: nó chỉ giảm chi phí vận hành, chứ không tạo ra doanh thu. Người dùng vẫn mint POAP miễn phí, công ty vẫn phải trả tiền cho máy chủ, cho kỹ sư, cho các hoạt động cộng đồng. Mỗi huy hiệu được mint, chi phí của POAP lại tăng lên.
Metadata NFT không bao giờ đáng tin cậy. Bởi vì hầu hết các NFT không lưu trữ dữ liệu trên chuỗi – chúng lưu trữ một URL đến một máy chủ hoặc một file trên IPFS. POAP cũng vậy. Hình ảnh huy hiệu, mô tả sự kiện, thậm chí cả các thuộc tính – tất cả đều nằm ngoài chuỗi. Nếu máy chủ của POAP ngừng hoạt động, hoặc IPFS node gặp sự cố, toàn bộ bộ sưu tập kỷ niệm của hàng triệu người sẽ trở thành những dòng chữ trống rỗng trên blockchain.
Có một sự mỉa mai sâu sắc ở đây: POAP được xây dựng để lưu giữ ký ức, nhưng chính cách lưu trữ của nó lại phụ thuộc vào những hệ thống tập trung và mong manh. Khi dự án đóng cửa, các API của POAP sẽ biến mất. Người dùng sẽ không còn cách dễ dàng để xem huy hiệu của mình, trừ khi họ tự tìm đến hợp đồng trên Gnosis Chain và tự giải mã.
Tokenomics – Không có token, không có vòng lặp giá trị
Đây là phần quan trọng nhất của bài phân tích. POAP không có native token. Không có POAP coin. Không có staking, không có farming, không có pool thanh khoản. Trong một thị trường mà các giao thức huy động hàng trăm triệu đô la chỉ dựa trên một whitepaper, POAP – một giao thức có hàng triệu người dùng thực – không có bất kỳ cơ chế tài chính nào.
Điều này có thể được nhìn nhận theo hai cách:
Thứ nhất, đó là một điểm yếu. Không có token, POAP không thể huy động vốn từ cộng đồng thông qua ICO/IDO/IEO. Không thể thu hút thanh khoản đầu cơ. Không thể thưởng cho người dùng sớm. Không thể tạo ra một "vòng lặp giá trị" mà các nhà đầu tư Web3 yêu thích.
Thứ hai, đó là một điểm mạnh. POAP không bao giờ đối mặt với các vấn đề pháp lý về chứng khoán. Không có SEC, không có cáo buộc pump-dump, không có các nhà đầu cơ tống tiền cộng đồng. Nó sạch sẽ về mặt đạo đức.
Nhưng trong hệ sinh thái blockchain, thế giới vận hành theo luật của dòng tiền. Một giao thức không có token giống như một công ty không có cổ phiếu: bạn không thể trả lương cho nhân viên bằng đạo đức. Bạn không thể huy động vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm – bởi vì họ mua cổ phần, và nếu không có cổ phần, họ không thể kỳ vọng lợi nhuận.
Và vì POAP không có token, nó không thể tham gia vào trò chơi lớn nhất của crypto: trò chơi đầu cơ. Trong khi các giao thức khác có thể duy trì hoạt động bằng cách in token và bán cho những người tin vào câu chuyện, POAP phải tự nuôi mình bằng doanh thu thực. Mà doanh thu thực của POAP là con số 0.
Một lỗ hổng ERC-20 mới hiện ra: đó là lỗ hổng của những dự án "thuần khiết" – sản phẩm tốt, nguyên tắc tốt, nhưng không có cơ chế để chuyển hóa sự chú ý thành dòng tiền. Trong thế giới tài chính phi tập trung, không một giao thức nào có thể tồn tại lâu dài mà không nắm bắt được một phần giá trị mà nó tạo ra.
Chi phí vận hành: Kẻ giết người thầm lặng
Không ai nói về chi phí vận hành của một dự án crypto. Nhưng đây là nơi các dự án chết. POAP, giống như các startup công nghệ khác, phải trả tiền cho:
- Đội ngũ kỹ sư: các nhà phát triển Solidity có mức lương rất cao – thường từ 150.000-250.000 USD/năm ở Tây Âu hoặc Mỹ.
- Máy chủ lưu trữ và hạ tầng: các API, indexer, website, hệ thống lưu trữ hình ảnh.
- Chi phí vận hành cộng đồng: đội ngũ support, marketing, tổ chức sự kiện.
- Chi phí gas cho các hoạt động nội bộ.
Tổng chi phí vận hành tối thiểu của một dự án tầm trung như POAP dễ dàng chạm mốc 2-3 triệu USD mỗi năm. Với một giao thức không có doanh thu, đó là một lỗ hổng khổng lồ. Nếu POAP nhận được tài trợ từ các quỹ hoặc từ các hoạt động cố vấn, số tiền đó sẽ cạn kiệt sau 18-24 tháng.
Điều này giải thích vì sao POAP chuyển từ Ethereum mainnet sang Gnosis Chain: để giảm chi phí gas. Nhưng đó chỉ là phần nổi. Vấn đề sâu hơn là chi phí nhân sự và hạ tầng tăng theo thời gian, trong khi nguồn thu không thay đổi.
Ngày 27 tháng 3 năm 2025, POAP chính thức tuyên bố đóng cửa. "Sau 5,5 năm, chúng tôi đã đi đến kết luận rằng không thể xây dựng một mô hình kinh doanh bền vững mà không làm tổn hại đến sứ mệnh cốt lõi của POAP" – trích tuyên bố của đồng sáng lập Isabel Gonzalez. "Chúng tôi không thể tìm ra cách để biến một giao thức cấp đặc quyền miễn phí thành một công ty có lãi."
Đó là câu trả lời trung thực nhất từ một founder trong toàn bộ chu kỳ Web3.
Cạnh tranh: Khi kỷ nguyên Quest-platform nuốt chửng kỷ nguyên kỷ niệm
Trong khi POAP nhấn mạnh vào "kỷ niệm" – một giá trị tinh thần, phi tài chính – thì các nền tảng như Galxe, Layer3, RabbitHole đã tạo ra một mô hình mới: Quest platform.
Mô hình Quest là gì? Đó là việc người dùng thực hiện các nhiệm vụ (quest) để nhận phần thưởng token, NFT, hoặc danh tiếng. Thay vì chỉ "có mặt" tại một sự kiện, người dùng phải làm điều gì đó: hoàn thành bài quiz, tương tác trên Twitter, cung cấp thanh khoản, sử dụng một dApp, v.v. Mỗi hành động đều được ghi lại trên chuỗi và có thể kiểm chứng.
Galxe là đối thủ đáng gờm nhất của POAP trong mảng này. Với native token GAL ra mắt năm 2022, Galxe đã huy động được hàng chục triệu USD, xây dựng một hệ sinh thái gồm hàng nghìn campaign và đối tác. Nó không bán "kỷ niệm"; nó bán "phần thưởng". Điều này phù hợp hơn nhiều với hành vi của người dùng crypto, những người thường gắn bó với một nền tảng nếu họ nhận được token, airdrop, hoặc cơ hội kiếm tiền.
Lấy một ví dụ cụ thể: Giả sử bạn là một dự án DeFi mới, muốn thu hút người dùng thử nghiệm testnet. Bạn có hai lựa chọn:
- Tạo một campaign POAP: người dùng tham dự một buổi workshop, nhận huy hiệu. Huy hiệu này có thể được sử dụng để claim airdrop sau này.
- Tạo một Galxe Quest: người dùng hoàn thành 5 nhiệm vụ, nhận điểm OAT (token thưởng), được xếp hạng trên bảng xếp hạng, và có thể claim một phần token.
Với sự lựa chọn thứ hai, nhà phát triển có thể đo lường được bao nhiêu người dùng đã thực sự tương tác với sản phẩm, theo dõi qua từng bước chuyển đổi. Với lựa chọn thứ nhất, họ chỉ biết rằng người dùng đã "ngồi trong phòng" – không đo lường được hành động.
Trong một môi trường mà mọi thứ đều cần phải đo lường và tối ưu hóa, Quest platform vượt trội hoàn toàn so với POAP. Đó là lý do vì sao các brand, các dApp, các hệ sinh thái dần rời bỏ POAP và chuyển sang Galxe và Layer3.
Không chỉ Galxe, mà cả Layer3 – một nền tảng Quest lớn khác – cũng đã trở thành lựa chọn hàng đầu cho các chiến dịch phát triển người dùng. Layer3 tập trung vào "crypto-native education", nơi người dùng hoàn thành các bài học về DeFi, NFT, và kiếm điểm. Điểm đó có thể dùng để nhận token. Đây là mô hình "learn-to-earn", một bước tiến hóa từ mô hình "attend-to-earn" của POAP.
RabbitHole – mặc dù sau này đã pivot sang mảng khác – cũng cho thấy xu hướng tương tự: các sản phẩm về "danh tính on-chain" phải gắn với các phần thưởng có thể quy đổi thành giá trị kinh tế.
Thị trường: Môi trường vĩ mô đẩy dự án tới bờ vực
Năm 2025 là một năm thử thách đối với toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa. Sau chu kỳ tăng trưởng 2023-2024 với kỳ vọng về một đợt bullrun mới, thị trường bước vào một giai đoạn điều chỉnh. Các quỹ đầu tư mạo hiểm trở nên thận trọng hơn. Dòng vốn vào các dự án Web3 tiêu dùng – một mảng vốn đã bị ảnh hưởng sau sự sụp đổ của NFT PFP – gần như cạn kiệt.
Nhiều dự án cùng thời với POAP đã phải đóng cửa hoặc thu hẹp hoạt động:
- Zapper – một nền tảng quản lý danh mục đầu tư DeFi nổi tiếng – đã thông báo cắt giảm dịch vụ tại một số khu vực.
- Leap Wallet – một ví di động được sử dụng rộng rãi – cũng đã ngừng hoạt động ở nhiều quốc gia.
- Odos – một router tổng hợp thanh khoản – rút khỏi một số thị trường.
- BitMEX – một trong những sàn giao dịch phái sinh lâu đời nhất – cũng có thông báo đình chỉ hoạt động tại một số khu vực.
Điều này cho thấy một xu hướng rộng hơn: không chỉ POAP, mà toàn bộ các dự án ứng dụng tiêu dùng Web3 đều đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng thanh khoản. Trong môi trường này, những dự án không có doanh thu thực, không có token, không có lợi thế cạnh tranh rõ ràng sẽ chết trước.
POAP có một lợi thế thương hiệu rất lớn. Nhưng thương hiệu không trả lương cho kỹ sư. Uy tín không mua được máy chủ.
Quản trị tập trung: Một giao thức phi tập trung nhưng quyết định tập trung
Một điểm nghịch lý khác của POAP: nó tạo ra các NFT để xác nhận danh tính và hoạt động của cộng đồng, nhưng bản thân quyết định vận hành của POAP hoàn toàn nằm trong tay đội ngũ sáng lập. Không có DAO. Không có quy trình bỏ phiếu on-chain. Không có một cộng đồng quản trị để quyết định số phận của giao thức.
Điều này có thể là một lựa chọn có ý thức: để tránh sự trì trệ, để có thể hành động nhanh chóng, để giữ sự thống nhất trong tầm nhìn. Nhưng nó cũng có nghĩa là không ai ngoài đội ngũ sáng lập phải chịu trách nhiệm khi mọi thứ sụp đổ. Và khi họ quyết định đóng cửa, cộng đồng – những người đã sưu tầm hàng nghìn POAP – không có tiếng nói nào.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng đây không phải là lời chỉ trích. Trong một thị trường bất ổn, quyết định đóng cửa có thể là quyết định đúng đắn nhất – nó giúp trả lại quyền tự do cho đội ngũ, ngăn chặn việc tiếp tục đốt tiền.
Nhưng nó đặt ra một câu hỏi lớn về triết lý của blockchain: nếu blockchain cho phép các tổ chức vận hành phi tập trung, tại sao một dự án quan trọng như POAP lại vận hành tập trung đến vậy? Và khi nó sụp đổ, liệu những giá trị – khái niệm về bằng chứng tham dự – có được bảo toàn không, hay sẽ bị lãng quên cùng với công ty?
Đội ngũ POAP, theo tuyên bố của Gonzalez, đã tìm cách chuyển giao quyền kiểm soát cho cộng đồng hoặc bán lại công nghệ, nhưng không thành công. Đây là một kịch bản quen thuộc: một người sáng lập muốn rút lui, nhưng không có người mua, không có người kế nhiệm, và không có một cấu trúc quản trị cho phép cộng đồng tiếp quản.
Contrarian: Khi phe bò đúng – POAP đã thành công trong những điều quan trọng nhất
Trong một thị trường có xu hướng phủ nhận giá trị của các dự án "không kiếm ra tiền", tôi muốn dừng lại và nhìn vào mặt trái – nơi phe bò (bull) của POAP, những người tin tưởng vào sứ mệnh của nó, có thể đúng. Bởi vì nếu nhìn vào các số liệu, POAP đã làm được điều mà 99% dự án blockchain không thể làm được.
Nó đã tạo ra một nhu cầu thực trên chuỗi. Không phải là một trò chơi đầu cơ, không phải là một cơn sốt nhất thời. 7,6 triệu huy hiệu không phải là số ảo. Chúng là bằng chứng của những con người có mặt tại các sự kiện, những kỷ niệm, những khoảnh khắc. Trong một vũ trụ blockchain tràn ngập các giao dịch giả mạo và wash trading, POAP là một trong số ít nơi mà mỗi token mang một câu chuyện có thật.
POAP cũng đã chứng minh một luận điểm kỹ thuật có giá trị: bạn không cần một token riêng để thu hút người dùng. Không cần staking, không cần yield farming, không cần incentivize. Chỉ cần một sản phẩm tốt, một cộng đồng trung thành, và một ý tưởng đủ mạnh. Số 46.000 tổ chức phát hành, từ Coinbase đến Porsche, là bằng chứng cho thấy các thương hiệu lớn cũng nhìn thấy giá trị trong việc tạo ra huy hiệu số cho khách hàng của họ.
Một điểm nữa mà phe bò đúng: POAP đã không bao giờ làm tổn hại đến người dùng. Không có hack, không có rug pull, không có token bị xóa sổ. Giao thức đã vận hành an toàn trong hơn 5 năm – một điều đáng nể trong một ngành công nghiệp nổi tiếng với những lỗ hổng bảo mật.
Khi POAP đóng cửa, dữ liệu vẫn còn trên chuỗi. 7,6 triệu huy hiệu vẫn nằm trong ví của người sở hữu, không ai có thể xóa chúng. Điều này khác hẳn với các nền tảng Web2 như Facebook hay Twitter, nơi toàn bộ dữ liệu có thể biến mất khi công ty đóng cửa. Đó là một chiến thắng về mặt triết lý.
Tuy nhiên – và đây là nơi phe bò sai – những chiến thắng đó không thể chuyển thành một mô hình kinh doanh có thể duy trì. POAP đã chứng minh rằng một giao thức có thể thành công về mặt sản phẩm, nhưng thất bại về mặt doanh nghiệp. Và trong hệ sinh thái tư bản – dù là phi tập trung đến mấy – doanh nghiệp phải kiếm ra tiền để tồn tại.
Sự thật không thể chối cãi: bạn có thể xây dựng một điều tuyệt vời, miễn phí cho mọi người, và rồi chết vì không có tiền trả hóa đơn điện.
Takeaway: Di sản và bài học cho cả một thế hệ ứng dụng tiêu dùng
POAP đã ra đi. Nhưng di sản của nó sẽ sống tiếp – dưới một hình thức khác.
Các Quest platform hiện tại (Galxe, Layer3, và những nền tảng mới) đều đang làm điều POAP không làm được: họ kết hợp bằng chứng hành vi on-chain với một token kinh tế để tạo ra một vòng lặp giá trị. Nhưng nếu nhìn kỹ, họ đều dựa trên bài học từ POAP – rằng "bằng chứng tham dự" là một khái niệm mạnh mẽ, và rằng người dùng sẵn sàng xây dựng danh tính kỹ thuật số của họ thông qua các hoạt động on-chain.
Câu hỏi lớn hơn mà cái chết của POAP đặt ra: liệu những giao thức Quest này có tránh được số phận của người tiền nhiệm?
Một lỗ hổng ERC-20 mới hiện ra. Giữa tất cả những lời ca tụng về "token incentive" và "user acquisition", ít người nhận ra rằng mô hình Quest platform cũng có một vấn đề cốt lõi: phần lớn người dùng đến vì phần thưởng, không phải vì giá trị sản phẩm. Khi phần thưởng dừng lại, người dùng sẽ rời đi. Không có lòng trung thành thực sự, không có kỷ niệm, không có sự gắn bó.
POAP đã từng có một thứ mà Galxe và các đối thủ mới không có: sự trung thành cảm xúc. Hàng nghìn người yêu thích POAP vì nó gợi nhớ về những kỷ niệm của họ. Nhưng sự trung thành cảm xúc không thể trả lương cho kỹ sư.
Bài học rút ra không phải là "hãy làm Quest platform" hoặc "hãy phát hành token". Bài học sâu hơn:
Trong một thị trường dựa trên chu kỳ tăng trưởng và dòng vốn đầu cơ, bất kỳ giao thức nào không có khả năng tạo ra doanh thu – hoặc huy động vốn – sẽ trở thành nạn nhân của chính chu kỳ đó. Không quan trọng sản phẩm của bạn tốt đến mức nào. Không quan trọng cộng đồng của bạn trung thành ra sao. Nếu không có một trong hai nguồn sống – doanh thu hoặc vốn đầu tư – bạn sẽ không cán đích.
Với POAP, nó không có doanh thu và cũng không thể huy động vốn thêm trong điều kiện thị trường hiện tại. Vậy nên nó chết.
Tôi vẫn nhớ lần đầu tiên tôi thấy một POAP huy hiệu – đó là một huy hiệu của ETHDenver 2021. Nó giống như một chiếc huy hiệu bằng nhựa với màu sắc tươi sáng, nhưng được khắc mãi mãi trên blockchain. Lúc đó tôi nghĩ: đây là một mảnh của tương lai, một cách để chúng ta ghi lại những khoảnh khắc không thể giả mạo. POAP đã thành công trong việc biến một ý tưởng trừu tượng thành một sản phẩm có thể chạm vào.
Giờ đây, sản phẩm đó sẽ chìm vào quá khứ, cùng với công ty. Nhưng ý tưởng về "bằng chứng tham dự" – về việc ghi lại một cách không thể chối cãi rằng một con người đã có mặt tại một thời điểm và một nơi cụ thể – sẽ tiếp tục tồn tại trong các dự án mới.
Một lỗ hổng ERC-20 mới hiện ra. Nó không nằm trong hợp đồng thông minh. Nó nằm trong cách chúng ta thiết kế mô hình kinh tế của các ứng dụng phi tập trung. Và cho đến khi các nhà phát triển và nhà đầu tư thực sự giải quyết được bài toán này – bài toán chuyển hóa giá trị sử dụng thành dòng tiền – chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến những POAP mới ra đời, tỏa sáng, rồi tàn lụi.
Đó là một vòng lặp kỳ lạ: trong một ngành công nghiệp được xây dựng trên sự bất tử của blockchain, rất ít dự án thực sự bất tử. Phần lớn chúng đều chết như cách chúng sống – nhanh chóng, giữa những lời tung hô và nước mắt của một số ít người trung thành.
Sự thật về POAP không nằm ở điểm yếu kỹ thuật. Không nằm ở thiếu token. Không nằm ở sự cạnh tranh. Sự thật nằm ở một câu hỏi mà mọi dự án blockchain nên tự hỏi ngay từ ngày đầu tiên: Nếu bạn không thể kiếm ra tiền từ một sản phẩm mà hàng triệu người yêu thích, thì bạn kiếm tiền bằng cách nào?
POAP không có câu trả lời. Và vì vậy, nó lịm dần – như một bông hoa không bao giờ được tưới nước, dù mọc ở ngay giữa một khu vườn đầy nắng.