Tuần trước, Financial Times đưa tin Singapore đang cân nhắc giảm thêm thuế suất ưu đãi cho các quỹ đầu cơ – từ mức 10% hiện tại xuống thấp hơn nữa. MAS (Ngân hàng Trung ương kiêm cơ quan quản lý tài chính) chủ trì cuộc thảo luận. Tin tức này lọt vào mắt tôi khi đang lọc dữ liệu on-chain của các quỹ crypto mới thành lập tại châu Á. Câu hỏi đặt ra: Liệu một chính sách thuế thuần túy dành cho tài chính truyền thống có thực sự kéo được dòng vốn crypto vào Singapore? Hay đây chỉ là một nỗ lực 'giữ chân' trên giấy tờ?
Bối cảnh: Singapore áp thuế doanh nghiệp tiêu chuẩn 17%, nhưng các quỹ đầu tư tham gia Chương trình Ưu đãi Thuế Quỹ (FTP) chỉ chịu 10%. Nay MAS muốn giảm thêm để cạnh tranh với Hong Kong, Dubai. Đối với ngành crypto, điều này nghe có vẻ hấp dẫn: các quỹ đầu cơ tiền điện tử, vốn dĩ hoạt động xuyên biên giới, sẽ có thêm động lực đặt trụ sở quản lý tại đảo quốc sư tử. Nhưng thực tế, sau 23 năm trong ngành, tôi nhận thấy một khoảng cách lớn giữa chính sách thuế và nhu cầu thực tế của các nhà quản lý quỹ crypto.
Điểm cốt lõi nằm ở cấu trúc pháp lý. Các quỹ crypto thường vận hành dưới dạng quỹ tư nhân (private fund) hoặc VCC (Variable Capital Company). Singapore đã cho phép VCC từ năm 2020, nhưng đến nay chỉ có khoảng 10% trong số 100+ VCC đăng ký là quỹ tài sản kỹ thuật số. Tại sao? Vì quy định về lưu ký tài sản (custody) và AML dành cho crypto vẫn còn nhiều nút thắt. MAS yêu cầu các quỹ phải sử dụng nhà lưu ký được cấp phép, nhưng số lượng nhà lưu ký crypto có giấy phép tại Singapore chỉ đếm trên đầu ngón tay. Giảm thuế từ 10% xuống 7% hay 5% sẽ không giải quyết được vấn đề hạ tầng này.
Hãy nhìn vào con số. Từ kinh nghiệm audit của tôi với ba quỹ crypto tại Singapore năm 2023, chi phí tuân thủ chiếm tới 15-20% tổng chi phí hoạt động, trong khi thuế chỉ chiếm 5-8% lợi nhuận trước thuế. Một quỹ với AUM 100 triệu USD sẽ tiết kiệm khoảng 300.000 USD mỗi năm nếu thuế giảm từ 10% xuống 8%. Nhưng nếu phải thuê thêm một luật sư chuyên về crypto (lương 200.000 USD/năm) để đảm bảo tuân thủ các quy định mới của MAS về stablecoin và token niêm yết, con số tiết kiệm đó biến mất. Người quản lý quỹ thông minh sẽ không bị thuế làm mờ mắt.
Góc nhìn phản trực giác: Chính sách giảm thuế này thực ra có thể phản tác dụng với crypto. Khi thuế suất giảm, MAS sẽ siết chặt giám sát để tránh chuyển giá và rửa tiền. Các quỹ crypto vốn quen với sự linh hoạt của Dubai hoặc Cayman Islands sẽ cảm thấy ngột ngạt. Tôi đã chứng kiến một quỹ altcoin chuyển từ Singapore ra Abu Dhabi chỉ sau sáu tháng vì thủ tục báo cáo hàng quý quá nặng nề. Họ chấp nhận thuế 0% ở ADGM, nhưng đánh đổi bằng chi phí nhân sự cao hơn. Kết cục? Họ vẫn ổn, và Singapore mất đi một quỹ có AUM 500 triệu USD.
Takeaway: Đừng nhìn vào thuế suất. Hãy nhìn vào tổng thể hệ sinh thái: hạ tầng lưu ký, sự rõ ràng của quy định về DeFi, stablecoin, và thái độ của cơ quan quản lý đối với tổ chức phát hành token. Nếu Singapore chỉ giảm thuế mà không cải thiện những yếu tố này, dòng vốn crypto sẽ tiếp tục chảy sang các trung tâm mới nổi như Riyadh hay thậm chí là Bangkok. Câu hỏi dành cho MAS: Họ có dám hợp pháp hóa một quỹ đầu cơ chuyên giao dịch perpetual futures trên sàn phi tập trung không? Nếu không, mức thuế 5% cũng chỉ là miếng mồi nhử trên lưỡi câu.